महाराष्ट्र शासनाचा मोठा निर्णय! सेवानिवृत्ती प्रक्रिया झाली अधिक सुलभ; आता एकच नमुना-5अ आणि ऑनलाइन प्रक्रिया
महाराष्ट्र शासनाने राज्य शासकीय अधिकारी व कर्मचाऱ्यांच्या सेवानिवृत्तीवेतन प्रक्रियेत महत्त्वपूर्ण बदल केला आहे. वित्त विभागाने 15 जून 2026 रोजी शासन निर्णय जारी करून सेवानिवृत्तीच्या वेळी सादर करावयाचे विविध अर्ज एकत्रित करून सुधारित नमुना-5अ (Form 5-A) लागू करण्यास मान्यता दिली आहे. हा बदल 1 जुलै 2026 पासून लागू करण्यात आला आहे.
या निर्णयामुळे सेवानिवृत्त होणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना अनेक स्वतंत्र नमुने भरण्याऐवजी एकत्रित माहिती नमुना-5अ मध्ये सादर करता येणार आहे. त्यानंतर संबंधित कार्यालय प्रमुख निवृत्तीवेतन प्रणालीमध्ये ऑनलाइन प्रकरण तयार करून महालेखापाल कार्यालयाकडे पाठवतील.
 |
📢 शासन निर्णयाची थोडक्यात माहिती
| तपशील | माहिती |
|---|---|
| विभाग | वित्त विभाग, महाराष्ट्र शासन |
| शासन निर्णय दिनांक | 15 जून 2026 |
| GR क्रमांक | संकीर्ण-2026/प्र.क्र.46/सेवा-4 |
| महत्त्वाची अंमलबजावणी तारीख | 1 जुलै 2026 |
| मुख्य बदल | सुधारित नमुना-5अ लागू |
| प्रक्रिया | ऑनलाइन निवृत्तीवेतन प्रणाली |
| संबंधित प्रणाली | निवृत्तीवेतनवाहिनी / Sevaarth प्रणाली |
| लाभार्थी | महालेखापाल कार्यालयाकडून निवृत्तीवेतन प्रकरण मंजूर होणारे राज्य शासकीय अधिकारी व कर्मचारी |
शासनाने हा निर्णय का घेतला?
यापूर्वी सेवानिवृत्तीवेतन प्रकरण तयार करण्यासाठी कर्मचाऱ्यांकडून विविध नमुने आणि कागदपत्रे घेण्यात येत होती. त्यामध्ये महाराष्ट्र नागरी सेवा (निवृत्तीवेतन) नियम, 1982 मधील नमुना-1, नमुना-3, नमुना-5, नमुना-6, महाराष्ट्र कोषागार नियमांमधील नमुना 42-अ तसेच निवृत्तीवेतनाचे अंशराशीकरण संबंधित नमुना-B यांचा समावेश होता.
अनेक नमुन्यांमधून माहिती गोळा केल्यामुळे निवृत्तीवेतन प्रकरण तयार करण्यास आणि मंजुरी मिळण्यास वेळ लागत होता. परिणामी निवृत्तीवेतन मिळण्यास विलंब होण्याची शक्यता होती.
ही प्रक्रिया अधिक सुलभ करण्यासाठी आवश्यक माहिती एका सर्वसमावेशक नमुन्यात घेण्याचा निर्णय शासनाने घेतला आहे.
🔴 आता अनेक अर्जांऐवजी सुधारित नमुना-5अ
1 जुलै 2026 पासून निवृत्त होणाऱ्या अधिकारी/कर्मचाऱ्यांना तसेच काही प्रलंबित प्रकरणांमध्ये, संबंधित जुन्या विविध नमुन्यांऐवजी नमुना-5अ सादर करण्यास मान्यता देण्यात आली आहे.
नमुना-5अ मध्ये कर्मचाऱ्याची वैयक्तिक माहिती, पत्ता, बँक व कोषागाराची माहिती, कुटुंबाचा तपशील, निवृत्तीवेतनाचे अंशराशीकरण, नामनिर्देशन, निवृत्तीवेतनाची थकबाकी आणि आवश्यक घोषणापत्र आदी महत्त्वाची माहिती समाविष्ट आहे.
💻 निवृत्तीवेतन प्रक्रिया ऑनलाइन
शासनाने निवृत्तीवेतन प्रकरण तयार करण्यासाठी निवृत्तीवेतनवाहिनी (Pension Vahini) संगणक प्रणालीमध्ये सुविधा उपलब्ध करून दिली आहे.
कर्मचाऱ्याने नमुना-5अ मधील माहिती ऑनलाइन भरल्यानंतर संबंधित कार्यालय प्रमुख त्या माहितीच्या आधारे ऑनलाइन निवृत्तीवेतन प्रकरण तयार करून महालेखापाल कार्यालयाकडे पाठवतील.
ऑनलाइन प्रक्रिया झाल्यामुळे प्रकरणातील माहिती व्यवस्थित उपलब्ध होणे, पडताळणी करणे आणि पुढील कार्यवाही करणे अधिक सुलभ होण्याची अपेक्षा आहे.
🖥️ नमुना-5अ ऑनलाइन कसा भरायचा?
शासन निर्णयाच्या परिशिष्ट-1 मध्ये ऑनलाइन फॉर्म भरण्याची पद्धत दिली आहे.
कर्मचाऱ्याने संबंधित निवृत्तीवेतन प्रणालीवर लॉगिन करून Worklist → Pensioner Retirement Form या पर्यायाद्वारे फॉर्म उपलब्ध करून घेण्याची प्रक्रिया दिली आहे. फॉर्म भरण्यापूर्वी मोबाइल OTP द्वारे पडताळणीची सुविधाही नमूद करण्यात आली आहे.
टीप: ऑनलाइन फॉर्म भरताना वैयक्तिक माहिती, बँक खाते, कुटुंबाचा तपशील आणि नामनिर्देशनाची माहिती अत्यंत काळजीपूर्वक भरावी.
📄 नमुना-5अ सोबत कोणती कागदपत्रे लागतील?
शासन निर्णयातील परिशिष्टानुसार आवश्यक कागदपत्रांमध्ये प्रामुख्याने पुढील बाबींचा समावेश आहे:
- निवृत्तीवेतनधारक व कुटुंब निवृत्तीवेतनधारकाचे संयुक्त छायाचित्र
- आवश्यकतेनुसार एकल छायाचित्र
- नमुना स्वाक्षरी
- सेवापुस्तकाच्या पहिल्या पृष्ठाची छायांकित प्रत
- अंगठा/बोटांचे ठसे, लागू असल्यास
- PAN कार्डची स्व-साक्षांकित प्रत
- बँक पासबुकच्या पहिल्या पृष्ठाची स्व-साक्षांकित प्रत
- आधार कार्डची स्व-साक्षांकित प्रत
- संयुक्त निवृत्तीवेतन खाते असल्यास प्रतिज्ञापत्र
- अल्पवयीन किंवा मानसिकदृष्ट्या अपंग कुटुंब सदस्य असल्यास आवश्यक जन्म व वैद्यकीय प्रमाणपत्रे.
ऑनलाइन फॉर्म भरल्यानंतर त्याची Print आणि आवश्यक सहपत्रे संबंधित कार्यालयात सादर करणे आवश्यक असल्याचेही शासन निर्णयात नमूद आहे.
👨👩👧 कुटुंबाचा तपशील भरताना विशेष काळजी
नमुना-5अ मधील कुटुंबाचा तपशील हा अत्यंत महत्त्वाचा भाग आहे.
कर्मचाऱ्याने कुटुंबातील सर्व सदस्यांची माहिती अचूकपणे भरावी. भविष्यात कुटुंब निवृत्तीवेतनाचा लाभ मिळण्याच्या दृष्टीने ही माहिती महत्त्वाची ठरू शकते. शासन निर्णयात कायम अपंग असलेले मूल, अविवाहित/घटस्फोटित/विधवा मुलगी, अविवाहित कर्मचाऱ्याचे आई-वडील तसेच इतर संबंधित पात्र कुटुंब सदस्यांबाबत माहिती देण्याची तरतूद नमूद आहे.
म्हणून नमुना-5अ भरताना कुटुंबातील सदस्यांची माहिती चुकीची किंवा अपूर्ण राहणार नाही याची विशेष काळजी घ्या.
🏦 बँक खात्याची माहिती
नमुना-5अ मध्ये निवृत्तीवेतन ज्या कोषागार आणि बँकेद्वारे घ्यायचे आहे त्याची माहिती भरावी लागेल.
यामध्ये:
- कोषागाराचे नाव
- खाते वैयक्तिक किंवा संयुक्त आहे का
- बँक खाते क्रमांक
- बँकेचे नाव
- शाखेचे नाव
- IFSC Code
यांचा समावेश आहे. संयुक्त खाते असल्यास निवृत्त कर्मचारी हा प्रथम खातेदार असणे आवश्यक असल्याचे नमुन्यात नमूद आहे.
💰 निवृत्तीवेतनाचे अंशराशीकरण
नमुना-5अ मध्ये निवृत्तीवेतनाच्या अंशराशीकरणाबाबत माहिती देण्याची सुविधा आहे.
मात्र निवृत्तीनंतर स्वतंत्रपणे अंशराशीकरणासाठी अर्ज करायचा असल्यास, संबंधित नियमांनुसार स्वतंत्र अर्ज सादर करण्याची तरतूद शासन निर्णयाच्या परिशिष्टात कायम ठेवण्यात आली आहे.
तसेच निवृत्तीनंतर एक वर्षाच्या आत किंवा एक वर्षानंतर अंशराशीकरण करायचे असल्यास संबंधित नमुन्यात स्वतंत्र अर्ज करण्याच्या तरतुदी नमूद आहेत.
🏢 e-HRMS पूर्णपणे लागू होईपर्यंत काय?
हा महत्त्वाचा मुद्दा आहे.
सर्व विभागांमध्ये e-HRMS प्रणाली पूर्णपणे कार्यान्वित होईपर्यंत, मूळ सेवापुस्तकाची हार्ड कॉपी, नमुना-5अ आणि निवृत्तीवेतन प्रणालीमध्ये भरलेल्या माहितीचा परिशिष्ट-अ फॉर्म महालेखापाल कार्यालयाकडे ऑनलाइन तसेच प्रचलित पद्धतीने हार्ड कॉपी स्वरूपात पाठवावा लागणार आहे.
त्यामुळे “आता सर्व कागदपत्रे पूर्णपणे बंद झाली” असे समजणे योग्य नाही. सध्याच्या संक्रमण काळात ऑनलाइन प्रक्रियेसोबत आवश्यक हार्ड कॉपीची प्रक्रिया कायम आहे.
🏫 कोणत्या विभागांच्या प्रणालीमध्ये बदल करावा लागणार?
शासन निर्णयानुसार संबंधित विभागांनी त्यांच्या सेवाथ/कस्टमाइज्ड सेवाथ प्रणालीमध्ये आवश्यक बदल करण्याचे निर्देश दिले आहेत.
यामध्ये उदाहरणार्थ:
- Shalarth
- Ashramshalarth
- Ayurvedarth
- Samaj Sevaarth
- VJNT Sevaarth
- Mafsuarth
- Sausevaarth
- HTE Sevaarth
- भविष्यातील Customised Sevaarth प्रणाली
यांचा समावेश आहे.
👨💼 कार्यालय प्रमुखांची महत्त्वाची जबाबदारी
नमुना-5अ प्राप्त झाल्यानंतर संबंधित कार्यालय प्रमुखांनी माहितीची पडताळणी करून निवृत्तीवेतन प्रणालीमध्ये ऑनलाइन प्रकरण तयार करणे आवश्यक आहे. त्यानंतर प्रकरण महालेखापाल कार्यालयाकडे पाठविण्याची कार्यवाही केली जाईल.
महालेखापाल कार्यालयाकडून प्रकरणाची तपासणी करून आवश्यक कार्यवाही केल्यानंतर e-PPO, e-GPO आणि e-CPO तयार करण्याची प्रक्रिया करण्यात येते. माहिती अचूक नसल्यास किंवा दुरुस्ती आवश्यक असल्यास प्रकरण ऑनलाइन reject करण्याची सुविधाही उपलब्ध असल्याचे GR मध्ये नमूद आहे.
👴 ऑनलाइन फॉर्म भरताना अडचण आल्यास काय करावे?
एखाद्या निवृत्त होणाऱ्या कर्मचाऱ्याला ऑनलाइन नमुना-5अ भरताना अडचण आल्यास, संबंधित कार्यालयातील सेवाथ प्रणाली हाताळणाऱ्या अधिकारी/कर्मचाऱ्यांनी आवश्यक सहकार्य व मार्गदर्शन करावे, असे शासन निर्णयात स्पष्ट केले आहे.
तसेच वैद्यकीय कारणामुळे कर्मचारी स्वतः फॉर्म भरू शकत नसल्यास किंवा प्रकरण सादर करण्यापूर्वी कर्मचाऱ्याचा मृत्यू झाल्यास, त्याच्या वतीने कुटुंबातील सदस्यामार्फत फॉर्म भरण्याची सुविधा उपलब्ध आहे.
✅ या निर्णयाचे प्रमुख फायदे
नवीन व्यवस्थेमुळे सेवानिवृत्तीवेतन प्रक्रियेत पुढील फायदे होण्याची अपेक्षा आहे:
✔️ अनेक नमुन्यांऐवजी एकत्रित नमुना-5अ
✔️ ऑनलाइन माहिती भरण्याची सुविधा
✔️ निवृत्तीवेतन प्रकरण तयार करण्याची प्रक्रिया अधिक सुलभ
✔️ माहितीची एकत्रित पडताळणी
✔️ कुटुंबाची माहिती आधीच उपलब्ध
✔️ e-PPO, e-GPO आणि e-CPO प्रक्रियेला डिजिटल आधार
✔️ कार्यालयीन कामकाजातील वेळ आणि पुनरावृत्ती कमी करण्याचा प्रयत्न
✔️ भविष्यात कुटुंब निवृत्तीवेतनाच्या प्रक्रियेत मदत
शासनाने या बदलामागील प्रमुख उद्देश म्हणजे आवश्यक माहिती एकत्रित करून प्रक्रिया सुलभ करणे आणि निवृत्तीवेतन मिळण्यास होणारा अनावश्यक विलंब टाळणे हा आहे.
📌 कोणाला लागू आहे?
हा शासन निर्णय ज्या राज्य शासकीय अधिकारी/कर्मचाऱ्यांचे निवृत्तीवेतन प्रकरण महालेखापाल कार्यालयाकडून मंजूर केले जाते, अशा प्रकरणांसाठी लागू आहे. प्रतिनियुक्तीमुळे दुसऱ्या कार्यालयात बदली झालेल्या कर्मचाऱ्यांच्या प्रकरणांबाबत संबंधित प्रशासकीय विभाग किंवा नियुक्ती प्राधिकरणाने कार्यवाही करावी, असेही GR मध्ये नमूद आहे.
📅 1 जुलै 2026 ही महत्त्वाची तारीख
या निर्णयातील सर्वात महत्त्वाचा बदल म्हणजे 1 जुलै 2026 पासून नमुना-5अ वापरण्यास मान्यता देण्यात आली आहे.
परिशिष्टानुसार, 1 जुलै 2026 पासून निवृत्त होणारे तसेच त्यापूर्वी निवृत्त झालेले पण निवृत्तीवेतनासाठी आवश्यक कागदपत्रे विहित नमुन्यात सादर न केलेले अधिकारी/कर्मचारी यांच्यासाठीही नमुना-5अ ऑनलाइन भरण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.
❓ वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
1. नमुना-5अ कधीपासून लागू आहे?
1 जुलै 2026 पासून नमुना-5अ वापरण्यास मान्यता देण्यात आली आहे.
2. जुन्या सर्व निवृत्तीवेतन फॉर्मची गरज नाही का?
सेवानिवृत्तीच्या वेळी सादर होणाऱ्या नमुन्यांपैकी नमुना-1, 3, 5, 6, 42-अ आणि नमुना-B मधील संबंधित माहिती एकत्रित करून नमुना-5अ मध्ये घेण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे. मात्र काही बाबींसाठी स्वतंत्र अर्जाची तरतूद कायम असल्याचे GR स्पष्ट करतो.
3. प्रक्रिया पूर्णपणे ऑनलाइन आहे का?
ऑनलाइन प्रक्रिया करण्यात आली असली तरी e-HRMS पूर्णपणे कार्यान्वित होईपर्यंत आवश्यक हार्ड कॉपीसुद्धा पाठवावी लागणार आहे.
4. फॉर्म भरताना अडचण आल्यास कोण मदत करेल?
संबंधित कार्यालयातील सेवाथ प्रणाली हाताळणारे अधिकारी/कर्मचारी मार्गदर्शन करतील.
5. कुटुंबाची माहिती अचूक भरणे का महत्त्वाचे आहे?
भविष्यात कुटुंब निवृत्तीवेतनाचा लाभ मिळताना ही माहिती महत्त्वाची ठरणार असल्याने ती अचूक व पूर्ण भरण्याची सूचना शासनाने केली आहे.
निष्कर्ष
महाराष्ट्र शासनाचा 15 जून 2026 रोजीचा हा शासन निर्णय सेवानिवृत्तीवेतन प्रक्रियेला अधिक डिजिटल आणि एकत्रित स्वरूप देणारा महत्त्वाचा बदल आहे. विविध नमुन्यांमधून माहिती घेण्याऐवजी सुधारित नमुना-5अ मध्ये आवश्यक माहिती एकत्रित करण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे.
विशेषतः 1 जुलै 2026 पासून नमुना-5अ लागू झाल्याने सेवानिवृत्त होणाऱ्या राज्य शासकीय अधिकारी व कर्मचाऱ्यांनी नवीन प्रक्रियेची माहिती घेणे आवश्यक आहे. ऑनलाइन प्रक्रिया सुरू झाली असली तरी e-HRMS पूर्णपणे कार्यान्वित होईपर्यंत आवश्यक हार्ड कॉपीची प्रक्रिया कायम राहणार आहे.
महत्त्वाचे: नमुना-5अ भरताना कुटुंबाचा तपशील, बँक खाते, नामनिर्देशन आणि इतर वैयक्तिक माहिती अचूक भरणे अत्यंत आवश्यक आहे.
📥 अधिकृत शासन निर्णय
शासन निर्णय: संकीर्ण-2026/प्र.क्र.46/सेवा-4
दिनांक: 15 जून 2026
विभाग: वित्त विभाग, महाराष्ट्र शासन
विषय: सेवानिवृत्त होणाऱ्या कर्मचाऱ्यांकडून भरावयाच्या अर्जांचे नमुने एकत्रित करून सुधारित नमुना-5अ तयार करण्याबाबत.
.webp)
.webp)
0 Comments