महाराष्ट्र विद्युत तारतंत्री परीक्षा 2026: पात्रता, अनुभव, परीक्षा पद्धत, शुल्क व अभ्यासक्रम

 महाराष्ट्र विद्युत तारतंत्री परीक्षा 2026: पात्रता, अनुभव, परीक्षा पद्धत, शुल्क व अभ्यासक्रम

महाराष्ट्रातील विद्युत तारतंत्री (Electrical Wireman) परीक्षा ही महाराष्ट्र राज्यातील अधिवास असलेल्या पात्र उमेदवारांसाठी आयोजित केली जाते. उपलब्ध अधिकृत माहितीनुसार ही परीक्षा साधारणपणे वर्षातून दोन वेळा, मे आणि नोव्हेंबर महिन्यात घेण्यात येते. परीक्षेचे वेळापत्रक संबंधित Licensing Board कडून अधिसूचित केले जाते.

विद्युत तारतंत्री म्हणून काम करण्यासाठी आवश्यक कौशल्ये आणि अनुभव असलेल्या उमेदवारांसाठी ही परीक्षा महत्त्वाची आहे. या लेखात तारतंत्री परीक्षा पात्रता, अनुभव, परीक्षा पद्धत, शुल्क, आवश्यक कागदपत्रे आणि अभ्यासक्रम याबाबत माहिती दिली आहे.

विद्युत तारतंत्री परीक्षा कोणासाठी आहे?

ही परीक्षा महाराष्ट्र राज्यात अधिवास (Domicile) असलेल्या उमेदवारांसाठी आहे. उमेदवाराने अर्जासोबत आवश्यक कागदपत्रे सादर करणे आवश्यक आहे.

विद्युत तारतंत्री परीक्षा पात्रता व अनुभव

तारतंत्री परीक्षेसाठी उमेदवार खालीलपैकी निर्धारित पात्रता व अनुभवाच्या मार्गांपैकी आवश्यक अट पूर्ण करणारा असावा.

पर्याय 1 – एक वर्षाचा प्रत्यक्ष कामाचा अनुभव

उमेदवाराने Competency Certificate धारक किंवा पात्र विद्युत अभियंत्याच्या थेट देखरेखीखाली वायरिंग आणि विद्युत संचमांडणीचे काम एकूण एक वर्ष केलेले असणे आवश्यक आहे. हा अनुभव मंडळाच्या समाधानकारक निकषांनुसार ग्राह्य धरला जातो.

पर्याय 2 – Wireman Apprenticeship + 6 महिन्यांचा अनुभव

राज्य शासन मान्यताप्राप्त तांत्रिक संस्थेतील Wireman Apprentices' Classes पूर्ण केल्यानंतर Competency Certificate धारक किंवा पात्र विद्युत अभियंत्याच्या थेट देखरेखीखाली सहा महिन्यांचा प्रत्यक्ष कामाचा अनुभव असलेला उमेदवार पात्र ठरू शकतो.

यासोबत Board of Technical Examination किंवा Board of Vocational Education and Training, Maharashtra State यांच्याकडून घेण्यात आलेली संबंधित परीक्षा उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे.

पर्याय 3 – Motor Winding Course + 6 महिन्यांचा अनुभव

Board of Technical Examination किंवा Board of Vocational Education and Training, Maharashtra State यांच्याकडून चालविण्यात येणारा सहा महिन्यांचा Motor Winding Course पूर्ण करून, Competency Certificate धारक किंवा पात्र विद्युत अभियंत्याच्या देखरेखीखाली सहा महिन्यांचा प्रत्यक्ष कामाचा अनुभव घेतलेला उमेदवारही या मार्गाने पात्र होऊ शकतो.

विद्युत तारतंत्री परीक्षेची पद्धत

Electrical Wireman Examination मध्ये दोन भाग असतात:

परीक्षा	गुण	कालावधी
प्रात्यक्षिक परीक्षा	100 गुण	3 तास
मौखिक परीक्षा	50 गुण	—
एकूण	150 गुण	—

परीक्षा उत्तीर्ण होण्यासाठी उमेदवाराला प्रात्यक्षिक परीक्षेत किमान 50 गुण आणि मौखिक परीक्षेत किमान 25 गुण मिळवणे आवश्यक आहे.

तारतंत्री परीक्षा शुल्क

विद्युत तारतंत्री परीक्षेसाठी प्रवेश शुल्क ₹500 आहे. हे शुल्क GRAS प्रणालीद्वारे भरावे लागते.

अर्जासाठी आवश्यक कागदपत्रे

विद्युत तारतंत्री परीक्षेसाठी अर्ज करताना खालील कागदपत्रांची आवश्यकता आहे:

• Form 12 M

• Form C

• Form E

• Form D – पुनःप्रवेशासाठी

• शैक्षणिक पात्रतेचे प्रमाणपत्र

• अधिवास प्रमाणपत्र / आधार कार्ड

• तारतंत्री परीक्षेच्या निर्धारित शुल्काची पावती

परीक्षेसाठी आवश्यक नमुने “Various Forms” या टॅबमध्ये उपलब्ध असल्याचे अधिकृत माहितीत नमूद केले आहे.

Electrical Wireman Examination चा अभ्यासक्रम

तारतंत्री परीक्षेचा अभ्यासक्रम Schedule “WS” मध्ये नमूद करण्यात आला आहे. अभ्यासक्रमात विद्युत मूलभूत संकल्पनांपासून वायरिंग, मोटर्स, ट्रान्सफॉर्मर, अर्थिंग, सुरक्षा आणि विद्युत स्थापनेच्या चाचण्यांपर्यंत विविध विषयांचा समावेश आहे.

1. विद्युत मूलभूत संकल्पना

या भागात खालील विषयांचा समावेश आहे:

• Copper आणि Aluminium conductors चे गुणधर्म

• PVC, XLPE, Rubber आणि Porcelain insulating materials

• Voltage, Current, Power आणि Energy

• Resistance, Inductance आणि Capacitance

• Impedance आणि Power Factor

• Current, Power, Energy आणि Voltage Drop ची साधी गणिते

• Series आणि Parallel connection मधील फरक

2. वीज निर्मिती व बॅटरी

• Hydel आणि Thermal power stations मधील वीज निर्मितीची मूलभूत तत्त्वे

• Substations आणि Transformer stations ची कार्ये

• Lead-acid आणि Dry-type batteries

• Battery construction, characteristics, charging आणि maintenance

• Tubular आणि maintenance-free batteries

3. Measuring Instruments

• Voltmeter

• Ammeter

• Wattmeter

• Tong Tester

• Multimeter

• Single-phase आणि Three-phase energy meters

• Measurement मधील संभाव्य चुका तपासणे

4. Transformer, Motors आणि Generators

अभ्यासक्रमात Transformer चे working principle, construction, KVA व current ratings, efficiency, care आणि maintenance यांचा समावेश आहे.

तसेच:

• Squirrel cage induction motor

• Slip-ring motor

• DOL starter

• Star/Delta starter

• Rotor resistance starter

• Single-phase motors

• Fan regulators

• Fractional horsepower motors

• AC generators

यांचा अभ्यास करावा लागतो.

5. LT Wiring

LT wiring हा परीक्षेतील महत्त्वाचा भाग आहे. यामध्ये:

• Wiring systems

• Wires चे standard sizes

• Voltage आणि current ratings

• Cable voltage drop

• Main switch boards

• Sub-switch boards

• Distribution boards

• MCB, MCCB आणि Switch Fuse Units

• Metallic आणि non-metallic conduits

• UPS आणि inverter wiring

• High-rise building wiring

• Straight आणि Tee joints

• Britannia आणि Western Union joints

यांचा समावेश आहे.

6. Earthing

या विभागात:

• Earthing ची आवश्यकता

• Earthing चे प्रकार

• Earthing location ची निवड

• Earthing conductor चा प्रकार व आकार

• Earth electrodes ची किमान संख्या

• Special equipment चे earthing

यांचा अभ्यास करावा लागतो.

7. Fuse आणि Circuit Protection

अभ्यासक्रमात Rewirable आणि HRC fuses, ratings, selection आणि grading यांचा समावेश आहे.

तसेच:

• MCB

• MCCB

• Overload protection

• Earth leakage protection

• ELCB

• Leakage current ratings

यांचाही अभ्यास आवश्यक आहे.

8. UPS, Inverter आणि Lighting

या भागात:

• Inverter

• UPS

• Electronic choke

• Power ratings

• Incandescent lamps

• LED lamps

• Fluorescent lamps

• Compact fluorescent lamps

• Vapour lamps

यांचे working principle आणि characteristics यांचा समावेश आहे.

9. Electrical Symbols आणि Drawings

उमेदवारांना विविध electrical equipment चे standard symbols आणि power व control circuits चे schematic drawings वाचण्याचे ज्ञान असणे अपेक्षित आहे.

यासोबत electrical workman tools आणि accessories यांचाही अभ्यासक्रमात समावेश आहे.

10. Testing आणि Commissioning

Electrical installations ची testing आणि commissioning यामध्ये:

• Insulation tester

• Earth tester

• Neon tester

• Hand-held lamp tester

• Continuity test

• Polarity test

• Insulation resistance test

• Earth resistance test

यांचा समावेश आहे.

11. Electrical Safety आणि Energy Conservation

अभ्यासक्रमाच्या शेवटच्या भागात electrical safety ला विशेष महत्त्व देण्यात आले आहे.

यामध्ये:

• Electrical workman safety devices

• Electricity tariffs

• Consumer ला electric supply मिळवण्याची प्रक्रिया

• Completion report

• Energy-efficient maintenance

• Energy conservation methods

• Electrical workman चे code of conduct आणि ethics

• Contractor, consumer आणि regulatory authorities सोबतचे व्यावसायिक आचरण

• Electrical shock पासून संरक्षण

• Electrical shock झालेल्या व्यक्तीचे restoration आणि first aid

यांचा समावेश आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे एका नजरेत

परीक्षेचे नाव: Electrical Wireman Examination
परीक्षा: साधारणपणे वर्षातून दोनदा — मे आणि नोव्हेंबर
पात्रता: महाराष्ट्र अधिवास आवश्यक
प्रात्यक्षिक परीक्षा: 100 गुण, 3 तास
मौखिक परीक्षा: 50 गुण
प्रात्यक्षिक उत्तीर्ण गुण: 50
मौखिक उत्तीर्ण गुण: 25
परीक्षा शुल्क: ₹500
शुल्क भरण्याची पद्धत: GRAS
अभ्यासक्रम: Schedule “WS”
अर्ज नमुने: “Various Forms” टॅबमध्ये उपलब्ध

उमेदवारांनी काय लक्षात ठेवावे?

तारतंत्री परीक्षेची तयारी करताना केवळ सैद्धांतिक अभ्यास न करता प्रत्यक्ष वायरिंग, testing, earthing, electrical safety आणि electrical equipment हाताळण्याचे कौशल्य विकसित करणे महत्त्वाचे आहे. कारण परीक्षेत 100 गुणांची प्रात्यक्षिक परीक्षा असून त्यानंतर 50 गुणांची मौखिक चाचणी घेतली जाते.

महाराष्ट्र विद्युत तारतंत्री (Electrical Wireman) परीक्षेसाठी अर्ज/पोर्टल:

👉 अधिकृत CEI Application Portal

लॉगिन / अकाउंट तयार करण्यासाठी:
👉 CEI Application Login

अधिकृत माहितीनुसार Wireman Examination साठी Form 12 M, Form C, Form E आणि आवश्यक कागदपत्रे सादर करावी लागतात; परीक्षा शुल्क ₹500 आहे. 

टीप: उपलब्ध कागदपत्रात परीक्षा साधारणपणे मे आणि नोव्हेंबरमध्ये घेण्यात येत असल्याचे नमूद आहे; विशिष्ट 2026 परीक्षेची तारीख या कागदपत्रात दिलेली नाही. त्यामुळे 2026 चे अंतिम वेळापत्रक संबंधित Licensing Board च्या अधिकृत अधिसूचनेनुसार तपासावे.

📄 Notification PDF Download

📌 आयटीआय संबंधित अधिक माहितीसाठी आम्हाला फॉलो करा

आयटीआय प्रवेश, परीक्षा, NCVT प्रमाणपत्र, नोकरीच्या संधी आणि सर्व लेटेस्ट अपडेट्ससाठी आमच्या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मला नक्की फॉलो करा.

---

• 🌐 Website: www.nkrathod.in
• 📘 Facebook: fb.com/nkrathod.in
• 🐦 Twitter (X): @nkrathod_in
• 📸 Instagram: @nkrathod.in
• 📢 Telegram: t.me/itiupdate
• ▶️ YouTube: YouTube Channel

✅ आयटीआय बद्दल सर्व काही – एका क्लिकवर!

• ✔ ITI प्रवेश माहिती
• ✔ परीक्षा व निकाल अपडेट
• ✔ NCVT प्रमाणपत्र माहिती
• ✔ अप्रेंटिसशिप व रोजगार संधी
• ✔ सरकारी व खासगी नोकरी अपडेट्स
• ✔ लेटेस्ट ITI बातम्या व सूचना